Er zijn van die momenten dat ik thuiskom van een beurs met tassen vol samples, een hoofd vol ideeën en de vaste overtuiging dat ik dit jaar écht iets nieuws ga doen in de winkel. En dan zijn er de andere momenten — waarbij ik halverwege een hal besef dat ik al drie keer langs dezelfde standhouder ben gelopen en dat ik eigenlijk helemaal niet weet wat ik zoek. Beide situaties heb ik inmiddels omarmd. Want inkopen doen is voor mij geen exacte wetenschap, het is een soort gesprek met jezelf over wat je winkel is en wat je wilt dat ze wordt.
Na twaalf jaar doe ik dit nog steeds op gevoel — maar wel op een gevoel dat goed geoefend is.
Het lijstje is heilig, totdat het dat niet meer is
Ik ga altijd met een lijstje naar een beurs. Altijd. Wat ik nodig heb, welke gaten er in het assortiment zitten, wat klanten de afgelopen maanden hebben gevraagd en ik niet had. Dat lijstje is mijn houvast. Zonder dat ding loop ik als een kip zonder kop door gangen vol verleidingen en kom ik thuis met dingen die er prachtig uitzagen onder de beurslichten maar in mijn etalage ineens nergens op slaan.
Maar — en dit is het deel dat ik mezelf pas laat heb toegestaan — het lijstje is ook niet heilig. Het is een startpunt, geen keurslijf. De mooiste aankopen die ik ooit heb gedaan waren dingen die ik niet zocht. Een maker die ik toevallig tegenkwam in een zijgang. Een product waarvan ik dacht: dit is raar, maar ik weet precies wie dit gaat kopen. Dat soort momenten ontstaan alleen als je ook ruimte laat voor het toeval.
De truc is dus eigenlijk: maak je lijstje heel precies, loop de beurs af, doe je inkopen — en reserveer daarna nog een uur om gewoon te dwalen. Zonder agenda. Ik noteer dan wel wat ik zie, maar ik koop niet meteen. Soms kom ik op het einde van de dag terug bij zo’n stand. Soms niet. Maar die ruimte geef ik mezelf, en dat heeft me al meer dan eens verrast.
Wat marges je vertellen over je eigen winkel
Dit is het deel waar veel kleine winkeliers, denk ik, niet graag over praten. Marges. Wat iets kost en wat je ervoor kunt vragen. Het klinkt droog, maar ik ben ervan overtuigd dat je marge je eigenlijk vertelt wie je bent als winkel.
Als ik op een beurs iets zie dat ik mooi vind maar waarbij de inkoopprijs zo hoog ligt dat ik het nauwelijks met een gezonde marge kan verkopen, dan is dat een signaal. Niet per se dat ik het niet moet kopen — maar wel dat ik moet nadenken over de plek die het krijgt. Is het een aanvulling op iets anders? Is het een item dat mensen bewust komen zoeken, of is het iets dat ze moeten ontdekken? Want een product dat mensen moeten ontdekken, moet je kunnen presenteren op een manier die aandacht trekt, en dat kost ruimte en tijd.
Ik werk met een vuistregel die ik ooit van iemand heb gehoord en sindsdien niet meer heb losgelaten: als ik een product niet met een redelijke marge kan verkopen én er enthousiast over kan zijn, dan koopt het zichzelf niet terug. Enthousiasme verkoopt. Maar enthousiasme alleen betaalt de huur niet. Dus ik kijk altijd naar beide. Wat kost het me, wat brengt het op, en kan ik er met een goed gevoel over praten als iemand ernaar vraagt?
Dat laatste is misschien wel de echte test. Want als ik twijfel bij de kassa van een standhouder, dan twijfel ik ook bij mijn eigen toonbank. En dat voel je als klant. Echt.
Seizoenen inkopen terwijl je nog midden in het vorige zit
Een van de vreemdste dingen van dit vak is dat je altijd een paar maanden vooruitloopt. Terwijl buiten de eerste herfstbladeren vallen, zit ik op een beurs te kijken naar producten voor de winter. En als het buiten vriespunt is, ben ik al bezig met wat ik in de lente in de etalage wil zetten. Je leeft in twee tijden tegelijk.
Dat vraagt iets van je voorstellingsvermogen. Ik probeer me altijd af te vragen: hoe voelt dit product over drie maanden? Niet nu, in deze beurshal met al dat licht en die muziek en die sfeer die ze er bewust in stoppen. Maar in mijn winkel, op een doordeweekse dinsdagochtend in februari, als het buiten grijs is en iemand binnenkomt die eigenlijk alleen maar even warm wil worden. Spreekt dit product dan ook?
Dat is een vraag die je jezelf moet aanleren. Want op een beurs is alles verleidelijk. Alles ziet er goed uit, alles is slim gepresenteerd, en je bent omringd door mensen die ook enthousiast zijn. Dat is de magie van een beurs — maar het is ook de valkuil. Ik heb geleerd om producten even weg te denken uit die context. Ik sluit letterlijk even mijn ogen en stel me voor dat ik het in mijn handen houd achter de toonbank. Helpt dat? Bijna altijd.
Wat ik ook doe: ik kijk naar wat er vorig jaar is blijven staan. Niet met schaamte — dat heb ik mezelf ook moeten afleren — maar als informatie. Wat heb ik te optimistisch ingekocht? Welk seizoen viel tegen? Dat zijn de echte lessen. Niet de successen, hoe fijn die ook zijn. De dingen die zijn blijven staan, vertellen me iets over hoe ik naar mijn klanten kijk. Soms heb ik iets gekocht omdat ik het zelf mooi vond, en dan vergeet ik even dat mijn smaak en die van mijn klanten niet altijd overlappen. Dat is geen probleem — het is gewoon iets om te onthouden.
Kleine makers en waarom ik ze blijf zoeken
Er is een categorie producten die ik altijd actief zoek op een beurs: dingen van kleine makers. Mensen die zelf produceren, zelf ontwerpen, zelf verpakken. Dat klinkt misschien romantisch, en dat is het soms ook — maar er zit ook een heel praktische reden achter.
Kleine makers leveren iets wat grote merken bijna nooit kunnen: exclusiviteit op kleine schaal. Als ik iets inkoop van iemand die maar aan een handvol winkels levert, dan weet ik dat mijn klanten het niet morgen al op tien andere plekken tegenkomen. En dat is voor een kleine cadeauwinkel als de mijne goud waard. Mensen komen hier omdat ze iets willen dat niet iedereen heeft. Iets met een verhaal. Iets dat ze kunnen weggeven met het gevoel dat het echt is uitgekozen.
Tegelijkertijd brengt het ook uitdagingen mee. Kleine makers zijn soms minder betrouwbaar in levering — niet omdat ze het niet willen, maar omdat ze alles zelf doen. Ik heb weleens een bestelling geplaatst en maanden later nog op een deel zitten wachten. Dan moet je flexibel zijn, creatief met je etalage, en soms gewoon eerlijk zijn tegen een klant: dit is er even niet, maar ik kan het voor je bestellen. Dat is niet ideaal, maar het hoort erbij.
Wat ik ook heb geleerd: niet elke kleine maker is geschikt voor mijn winkel, hoe mooi het product ook is. Ik kijk altijd naar de verpakking, de presentatie, de manier waarop iemand over zijn of haar werk praat. Want dat vertelt me hoe het product overkomt als het bij mij in de schappen staat. Een product dat slecht verpakt is of waarvan de maker zelf niet goed kan uitleggen wat het bijzonder maakt, dat gaat bij mij moeilijk verkopen — ook al vind ik het zelf prachtig.
Het gesprek met een maker op een beurs is eigenlijk al een soort audition. Niet voor hen, maar voor mij. Ik luister naar hoe ze praten over wat ze maken. Zijn ze trots? Zijn ze precies? Weten ze wat ze verkopen en aan wie? Dat enthousiasme — of het ontbreken daarvan — neem ik mee terug naar de winkel.
Inkopen doen is voor mij nooit een taak geworden. Het is nog steeds een van de dingen die ik het liefste doe, ook al komt er een hoop bij kijken dat minder glamoureus is dan het klinkt. De uren op je voeten, de beslissingen die je ter plekke moet nemen, de rekensommetjes in je hoofd terwijl je tegelijk probeert te luisteren naar wat een maker je vertelt. Het is druk en vermoeiend en soms overweldigend.
Maar dan sta ik een paar weken later in mijn winkel, en iemand pakt iets op dat ik heb meegebracht, en ik zie dat ze het begrijpen — dat ze voelen wat ik voelde toen ik het voor het eerst zag. En dan weet ik weer waarom ik het doe.