Waarom ik elk jaar weer verliefd word op keramiek

·

Waarom ik elk jaar weer verliefd word op keramiek

Er zijn producten die ik jaar na jaar inkoop zonder er lang over na te denken. Theedoeken, kaarsjes, kleine notitieboekjes — ze gaan erin en ze gaan eruit. Maar keramiek is anders. Elke keer als ik op een beurs langs een kraam loop waar handgemaakt aardewerk staat, blijf ik staan. Soms te lang. En dan kom ik thuis met een doos vol mokken waarvan ik weet dat ze niet allemaal snel weg zullen gaan — en toch doe ik het.

De aantrekkingskracht van iets dat met de hand is gemaakt

Er zit iets in handgemaakt keramiek dat moeilijk uit te leggen is. Het is niet perfect, en dat is precies waarom het zo mooi is. Een mok die een tikje scheef staat. Glazuur dat aan de onderkant iets anders van kleur is dan aan de bovenkant. Klanten pakken zo’n mok op en draaien hem om. Ze kijken naar de bodem, alsof ze daar een geheim verwachten. En soms staat er inderdaad iets — een handtekening, een stempel, een klein symbool.

Ik merk dat die handgemaakte uitstraling iets doet met mensen. Ze worden zachter. Ze praten anders over zo’n product dan over een massaproduct. “Dit is écht iets,” zeggen ze dan. En ik begrijp dat, want ik voel het zelf ook. Het is geen marketingtruc. Het is gewoon het verschil tussen iets wat door handen is gegaan en iets wat van een band is gerold.

Het nadeel — want dat is er ook — is de prijs. Handgemaakt kost meer, zowel voor mij als voor de klant. En dan begint de rekensommetjes in mijn hoofd. Hoeveel mensen in mijn winkelstraat zijn bereid om voor een mok het dubbele te betalen van wat ze bij een grote keten zouden neertellen? Dat is elke keer weer een gok.

Wat ik heb geleerd over keramiek inkopen op beurzen

Op een beurs loop ik anders dan thuis. Ik ben scherper, meer gefocust — of dat denk ik althans. In de praktijk laat ik me toch meeslepen door sfeer, door de manier waarop iemand zijn kraam heeft ingericht, door een geur of een kleur die me aanspreekt. Dat is gevaarlijk. Een mooi opgestelde kraam zegt niets over of het product ook in mijn winkel werkt.

Wat ik mezelf de afgelopen jaren heb aangeleerd: ik stel me voor hoe het er bij mij uitziet. Niet op die mooie houten plank met dat zachte licht, maar op mijn vensterbank, naast de kaartjes en de linnen zakjes. Past het daartussen? Of wordt het een vreemde eend? Want keramiek kan overweldigend zijn als je te veel variatie bij elkaar zet. Dan wordt het een rommelmarkt in plaats van een etalage.

Ik koop ook minder dan vroeger. In het begin dacht ik: als ik meer inkoop, heb ik een betere marge. En dat klopt, technisch gezien. Maar wat ik niet meegerekend had, is de ruimte die het inneemt. En de mentale ruimte. Twaalf mokken die niet verkopen, staan er nog steeds over drie maanden. Ze kijken je aan.

De geschiedenis achter het ambacht — en waarom dat helpt bij verkopen

Ik ben op een gegeven moment gaan lezen over de geschiedenis van keramiek. Niet omdat ik dat per se wilde, maar omdat een klant me er eens naar vroeg en ik het antwoord schuldig moest blijven. Dat vond ik vervelend. Sindsdien weet ik een beetje meer. En dat beetje meer helpt.

Keramiek is een van de oudste ambachten ter wereld — je kunt er een heel artikel over vinden op Wikipedia, met alles van de vroegste kleivormen tot de moderne studio-keramiek. Wat ik er zelf uit heb meegenomen: het feit dat mensen al duizenden jaren bezig zijn met het vormen van klei maakt het voor mij makkelijker om erover te praten. Ik zeg dan iets als: “Dit is eigenlijk een van de oudste vormen van handwerk die er bestaat.” En dan kijkt de klant anders naar dat kopje. Iets van respect, misschien.

Ik overdrijf dat niet. Ik maak er geen verhaal van dat tien minuten duurt. Maar één zin, op het juiste moment, kan het verschil maken tussen iemand die het terugzet en iemand die het meeneemt. Dat is iets wat ik echt heb geleerd: context verkoopt. Niet omdat je de klant iets aanpraat, maar omdat je iets toevoegt aan wat ze al voelen.

Waarom sommige dingen blijven staan — en wat ik daarmee doe

Elke seizoenswisseling doe ik een ronde door de winkel. Wat heeft er te lang gestaan? Wat heeft niemand aangeraakt? Keramiek is daarin eerlijk. Een mok die na twee maanden nog op dezelfde plek staat, gaat waarschijnlijk niet meer weg voor de volle prijs. Dan heb ik een paar opties.

Ik kan het naar voren schuiven, op ooghoogte zetten, er een kaartje bij leggen. Soms helpt dat. Mensen kopen dingen die ze zien, en als iets te lang achteraan staat, wordt het onzichtbaar. Maar soms heeft een product gewoon zijn moment gemist. Dan zet ik het in een mandje met een sticker erop. Niet met “SALE” in grote letters — dat vind ik te schreeuwerig voor mijn winkel — maar gewoon een kleiner prijsje, rustig. De klanten die dat zien, voelen zich slim. En dat is ook de bedoeling.

Wat ik nooit doe: dingen weggooien of ver onder de inkoopprijs verkopen. Dat voelt als mezelf tekortdoen. Ik heb die mokken uitgekozen, ik heb ze meegenomen, ik heb er iets in gezien. Dan mag ik daar ook op wachten. Soms duurt dat langer dan ik wil. Maar er is bijna altijd iemand die uiteindelijk binnenloopt en zegt: “Hé, die heb ik al een tijdje op mijn lijstje staan.”

Dat is het mooie van een kleine winkel. Er is geen algoritme dat bepaalt wat zichtbaar is en wat niet. Ik bepaal dat. En soms vergis ik me, en soms heb ik gelijk, en dat houdt het interessant.

Tot slot

Keramiek blijft me bezighouden, elk seizoen opnieuw. Niet omdat het altijd makkelijk verkoopt — want dat doet het niet — maar omdat het iets meebrengt wat veel producten niet hebben: een verhaal, een textuur, een reden om het vast te pakken. En in een cadeauwinkel is dat precies wat je nodig hebt. Iets wat mensen aanraakt voordat ze beslissen. Letterlijk, soms.

Meer om te lezen