Er is iets geks aan de hand met september. De zomer is nog niet helemaal weg, de kinderen zijn net weer naar school, en ik sta al met mijn neus in dozen die ik in het voorjaar heb ingekocht. Kaarsen met de geur van natte bladeren. Wollen onderzetter sets. Die kleine keramieken paddenstoelen die ik vorig jaar ook had en die — tot mijn eigen verbazing — drie weken na plaatsing allemaal weg waren. Elk jaar vraag ik me af of ik het goed doe, en elk jaar leer ik iets nieuws. Niet uit een cursus of een boek, maar gewoon van wat er in de winkel gebeurt. Van wie er binnenkomt, wat ze aanraken, en wat ze uiteindelijk neerzetten.
Wat de herfst je leert over wat mensen écht willen
Je zou denken dat mensen in de herfst op zoek zijn naar gezelligheid. En dat klopt ook, maar het is een heel specifiek soort gezelligheid. Niet de luchtige zomersfeer van linnen en lichte kleuren, maar iets dat zwaarder aanvoelt. Warmer. Mensen willen iets vasthouden in september en oktober — letterlijk ook, want ik zie ze producten oppakken en even in de hand houden voor ze beslissen. Een kaars. Een mok. Een klein houten schaaltje. Ze wegen het even af, niet qua prijs, maar qua gevoel.
Dat is iets wat ik pas na een paar jaar begon te zien. In het begin dacht ik dat mijn taak was om mooie dingen in te kopen en ze netjes neer te zetten. Maar de herfst leerde me dat het meer gaat om sfeer dan om product. Een schap met vijftien verschillende kaarsen verkoopt minder goed dan een kleine groep van drie kaarsen bij een stuk hout en een gedroogde bloem. Mensen kopen de situatie, niet het ding. Dat klinkt misschien als een marketingterm, maar ik bedoel het heel praktisch. Als jij iets ziet staan dat er al uitziet alsof het thuis hoort, dan kun je je er gemakkelijker iets bij voorstellen.
Ik gebruik de herfst ook om te kijken wat er het jaar daarvoor bleef staan. Wat ik in september inzette en in januari nog steeds had, dat zegt iets. Niet altijd dat het slecht is — soms is het gewoon te vroeg of te laat geplaatst. Maar als iets twee jaar op rij niet beweegt, dan laat ik het los. Hoe mooi ik het zelf ook vind.
Het verschil tussen wat ik leuk vind en wat de winkel nodig heeft
Dit is misschien wel het lastigste onderdeel van het vak. Ik ga naar beurzen en ik zie dingen die ik zelf prachtig vind. Een handgemaakt servies met een ruwe rand. Kaarten met tekeningen die eruitzien alsof ze met potlood zijn gemaakt. Stoffen zakjes met een geur die ik de hele dag wel zou willen ruiken. En dan staat er een klein prijskaartje op van de inkoper, en ik reken snel uit wat ik er zelf voor moet vragen — en ik weet dat het te hoog is voor mijn klanten.
Dat moment is elke keer een kleine teleurstelling. Maar ik heb geleerd om er niet lang bij stil te staan. Want mijn winkel is niet mijn woonkamer. Ik mag hem inrichten met dingen die ik mooi vind, maar uiteindelijk is het een plek waar mensen iets komen kopen voor iemand anders. Of voor zichzelf als kleine traktatie. En die mensen hebben een bepaald budget, een bepaalde smaak, en ze kennen mij al een beetje. Ze weten wat ze bij Wiekes Winkel kunnen verwachten.
Dat vertrouwen is eigenlijk het meest waardevolle dat ik heb opgebouwd. Niet een groot assortiment, niet de laagste prijs. Maar het gevoel dat als iemand bij mij iets koopt, het goed zit. Dat het iets is dat past. Ik merk dat aan de manier waarop mensen binnenkomen: niet zoekend, maar verwachtend. Ze weten dat er iets leuks zal zijn, ook al weten ze nog niet wat. En die verwachting moet ik elke herfst opnieuw waarmaken.
Hoe ik een etalage opbouw als de seizoenen wisselen
Een etalage is geen foto. Dat is het eerste wat ik mezelf heb moeten aanleren. Een etalage is een uitnodiging. En een uitnodiging werkt het best als hij niet te druk is. Ik zie weleens etalages vol met producten, elk met een eigen kaartje en een eigen verhaal — en ik snap de gedachte erachter, je wil alles laten zien. Maar het werkt averechts. Het oog weet niet waar het moet beginnen, en dus begint het nergens.
Mijn aanpak is simpel: één onderwerp per etalage. In de herfst is dat warmte. Alles wat ik neerzet moet bij dat gevoel horen. Ik gebruik een laag tafelkleed in een aardse kleur, zet daar twee of drie producten op in verschillende hoogtes, en voeg iets toe dat niet te koop is — een tak, een steen, een oud schaaltje van mezelf. Dat laatste is belangrijk. Iets wat niet te koop is, maakt een etalage minder schreeuwerig. Het zegt: dit is een plek, geen catalogus.
Ik wissel de etalage elke twee tot drie weken. Niet omdat alles op is, maar omdat mensen die dagelijks voorbijlopen iets nieuws willen zien. En ik ook, eerlijk gezegd. Het opbouwen van een nieuwe etalage is het moment dat ik het meest scherp nadenk over wat ik eigenlijk wil vertellen. Wat wil ik dat mensen voelen als ze naar binnen komen? Dat is de vraag die ik mezelf stel, elke keer opnieuw. En het antwoord verandert met de seizoenen — maar de vraag blijft altijd hetzelfde.
